Küresel Tahvil Piyasalarında Yükselen Faizler ve Borçlanma Talebi

Küresel tahvil piyasalarında yaşanan hareketlilik, sadece alevlenen bir yangın değil; birçok ülke, tarihsel olarak yüksek faiz oranlarıyla karşı karşıya kalıyor. Yaz boyunca, ülkelerin borçlanmak için daha fazla ödeme yapması gerektiği mesajı net bir şekilde ortaya çıktı. Bunun başlıca nedeni, Hürmüz Boğazı'ndaki devam eden kapanma ve ABD ile İran arasındaki yenilenen düşmanlıklar. Bu durum, enflasyonu artırarak dünya genelindeki büyük ekonomilerde daha yüksek faiz beklentilerini tetikledi. Piyasalar, gerilimlerin azalacağı ve enerji fiyatlarının, özellikle de petrol ve gaz fiyatlarının, Kasım ayındaki ABD ara seçimleri öncesinde düşeceği varsayımında bulunmuştu. Ancak bu, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu'daki çatışmayı çözme isteği üzerine kurulu bir umut olarak kalmıştı. Gerilimlerin devam etmesi, enerji fiyatlarının yükselmesini, Körfez bölgesindeki krizlerin kronikleşmesini ve dolayısıyla daha uzun süreli yüksek enflasyonu beraberinde getirdi. Ancak bu durumun sadece bir parçası. Daha büyük bir resim, dünya genelinde borçlanma talebinin artması. Bu talep yalnızca hükümetlerden gelmiyor; büyük teknoloji şirketleri de aynı tahvil piyasalarına yönelerek yapay zeka veri merkezlerine yatırım yapmak için yüz milyarlarca dolar toplamayı hedefliyor. Bu yıl, Google, Amazon ve Meta gibi ABD merkezli büyük teknoloji firmaları tarafından 219 milyar dolar (162 milyar sterlin) tutarında borç ihraç edildi. Bu miktarın neredeyse üçte biri, dolar dışındaki para birimlerinde, özellikle sterlin cinsinden gerçekleştirildi. Geçen yıl toplamda 93 milyar dolar borç ihraç edilmişken, bu rakam daha önce yılda ortalama 40 milyar doların altında kalıyordu. Bazı analistler, teknoloji devlerinin bu yıl tahvil piyasalarından 400-500 milyar dolar toplamayı hedeflediğini öngörüyor. Bu rakamlar, piyasalardaki rekabeti artırarak hükümetler için borçlanma maliyetlerini yükseltiyor. Doğuya baktığımızda, Japonya da önemli bir borçlu konumunda. Japonya, büyük ekonomiler arasında GSYİH'sine oranla en yüksek borç yüküne sahip ve ABD hükümetine en büyük tek borç veren ülke. Son zamanlarda, Japonya Merkez Bankası'nın faiz oranları sıfırdan yükselerek artan enflasyonla mücadele etmeye çalışıyor. Bu durum, Japon hükümet tahvillerinin 30 yılın en yüksek seviyelerine ulaşmasına neden oldu. Yen'in değer kaybı durumu daha da karmaşık hale getiriyor, ancak genel olarak küresel para akışında bir değişim yaşanıyor. Faiz oranlarını yükselten en büyük etken, büyük ülkelerin borçlanma planlarının güvenilirliği. Bu artış, ülkelerin iflas etme korkusuna dayanmıyor; aksine, bir ülke daha fazla borç almak istiyorsa ve bunu güvenilir bir plan olmadan yapıyorsa, özellikle de hükümetin istikrarı konusunda şüpheler varsa, daha yüksek bir faiz ödemeyi beklemelidir. Etki alanındaki ekonomistler farklı faktörlere dikkat çekiyor. Mohamed el-Erian, tahvil piyasalarındaki yapay zeka rekabetinin en büyük yeni etken olduğunu belirtiyor. Lord Jim O'Neill ise, son gelişmelerin ABD politikasındaki belirsizlikten kaynaklandığını ve özellikle ABD hükümetinin yükselen getirileri düşürmeye yönelik çabalarının etkili olduğunu ifade ediyor. Birleşik Krallık'a geldiğimizde, çok sayıda başbakan ve maliye bakanının yaşadığı derin ve sürekli istikrarsızlık, piyasalar üzerinde bir prim oluşturdu. Sir Keir Starmer'ın, sıkıcı reformlarla mücadele etme ve piyasalar için istikrar sunma stratejisi, borçlanma maliyetlerini düşürme çabası olarak öne çıkıyor. Ancak, işçi partisinin büyük bir çoğunlukla iktidara gelmesine rağmen, Britanya'nın sosyal harcamalarını azaltma planlarını hayata geçirememesi, piyasalardaki dalgalanmaları artırdı. Ekonominin temelinde ise, 2026 yılı itibarıyla enerji fiyatlarındaki artışa rağmen, büyümenin diğer ülkelerden daha hızlı olduğu yönünde işaretler var. Tüketici güveni de yeniden yükseliyor. Başbakan, bu olumlu işaretleri ekonomiyi yeniden inşa etmek için kullanmayı umuyor. Ancak, küresel tahvil piyasalarındaki çalkantılar, Burnham'ın daha geniş planlarının tutarlılığı ve detayları hakkında ciddi sorular ortaya çıkarıyor.