Aralık 2019’da dünyada ve Mart 2020’de Türkiye’de görülen coronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle tüm sosyal hayatımız değişti. Bunun yanı sıra duran işler, kapatılan işyerleri, ödenemeyen kiralar nedeniyle tahliyeler derken iş dünyası da virüsten bir hayli etkilendi. Bu etkinin azaltılması adına hem işçi hem işveren lehine düzenlemeler getirildi.
Bunlardan biri işten çıkarma yasağı oldu. 7244 sayılı Kanun uyarınca, ilk olarak 17 Nisan 2020 tarihinden itibaren iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedilmesi üç ay süre ile yasaklandı. Son olarak 4 Eylül 2020 tarih ve 31234 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2930 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu süre 17 Kasım 2020 tarihine kadar uzatıldı.
İşten çıkarma yasağına aykırılık halinde ise iş sözleşmesini fesheden işverene, sözleşmesi feshedilen her işçi için aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacağı düzenlendi.
Ancak bu yasağın istisnaları var. Bunlar;
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık İş Kanunu 25. Maddenin II. Maddesinde işverenin haklı nedenle fesih sebepleri arasında düzenlenmiş ve hangi davranışın ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık teşkil ettiği sayılmıştır. Buna göre;
a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.
e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.
f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.
h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.
Durumlarında işveren bu maddeye dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Yani işveren her ne kadar 17 Kasım’a kadar işçi çıkarma yasağı olsa da bu sebeplerin birinin varlığı halinde yasak süresi içinde de iş akdini feshedebilecektir.
duygu.eminel@kartvizithaber.com
