Hürmüz Boğazı'ndaki Mayın Tehdidi: ABD Operasyonu Sonrası Durum

ABD Donanması, Hürmüz Boğazı'ndaki mayın tehdidini ortadan kaldırmak amacıyla dört ay süren bir operasyon gerçekleştirdi. Bu gizli operasyon, çoğunlukla gece saatlerinde yürütüldü ve dalgıçlar, robot tekneler ile özel su altı araçları kullanıldı. Operasyonun temel hedefi, ABD ve İsrail'in şubat ayında İran'a yönelik saldırılarının ardından, kritik yük taşıyan gemilerin geçişini engelleyen mayınları temizlemekti. İran, savaşın başlamasından bu yana uluslararası sularda ve Umman karasularında mayın döşediğini açıklamıştı. Uluslararası Denizcilik Örgütü, haziran ayında Hürmüz Boğazı'na yaklaşık 80 mayın yerleştirildiğini bildirmişti. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sularındaki tüm mayınların kaldırıldığını veya etkisiz hale getirildiğini duyurdu. Bu açıklama, ABD ordusu tarafından da doğrulandı. Ancak denizcilik sektöründeki bazı aktörler, boğazın tamamının güvenli hale geldiği konusunda henüz ikna olmuş değil. Özellikle, gemilerin ABD tarafından yönlendirildiği Umman kıyısına yakın güney bölümünün temizlendiğine dair güven daha yüksek. ABD ekipleri, küçük gruplar halinde şişme gövdeli teknelerle çalıştı ve robot tekneler ile çekili sonar sistemleri, deniz tabanındaki nesnelerin yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etmekte kullanıldı. Tespit edilen mayınların imhasında ise dalgıçlar, suya girerek patlayıcıları mayınların üzerine yerleştirdi. Operasyonda SeaFox ve ABD yapımı AN/ASQ-235 Archerfish gibi robotik su altı araçlarının da kullanıldığı belirtildi. Ancak, operasyonla doğrudan bağlantılı herhangi bir ABD kaybı bildirilmedi. Uzmanlar, mayın temizleme ekiplerinin kullandığı teknelerin yavaş hareket etmesi ve sınırlı savunmaya sahip olması nedeniyle ciddi risk taşıdığına dikkat çekiyor. Helikopterlerin kullanılması, ekiplerin hava saldırılarına karşı savunmasız kalabileceği anlamına geliyor. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, mayınların konumunu İran dışında kimsenin bilmediğini ifade etti. ABD Donanması'na bağlı Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi, Trump'ın açıklamasının yapıldığı gün, sürüklenen veya haritalandırılmamış mayın riskinin devam ettiğini bildirdi. İran medyasında son bir hafta içinde en az iki tankerin mayına çarptığı iddiaları yer aldı. Ancak denizcilik makamları, çatışmalar sırasında herhangi bir mayın saldırısını doğrulamadı. Uydu görüntülerinde de İran'ın iddialarını destekleyen açık bir kanıt bulunmadı. ABD ordusu, 30 Ağustos'ta Hürmüz Boğazı'na deniz mayını fırlatmaya hazırlandığı belirtilen İran roket rampalarını vurdu. Roketle fırlatılan mayınların yaklaşık 50 kilogram ağırlığında olduğu ve derin sularda etkisiz kalmasının beklendiği ifade edildi. Washington, yeni mayın döşenmesini önlemeye çalışacağını da açıkladı. Trump, yeni mayın yerleştiren herhangi bir gemi veya teknenin derhal ve sistematik biçimde imha edileceğini belirtti. Trump'ın mayınların temizlendiğine ilişkin açıklamasının ardından petrol fiyatları takip eden hafta yaklaşık yüzde 5 geriledi. Ancak saldırıların yeniden başlamasıyla birlikte fiyatlar bu kayıpları fazlasıyla geri aldı. Bu durum, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik endişelerinin enerji piyasaları üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösteriyor. Armatörlerin ticari gemileri yeniden Hürmüz'den geçirmesi için mayınların temizlenmesi tek başına yeterli görülmüyor; gemilerin aynı zamanda füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı da güvenli olduğuna inanması gerekiyor. Deniz güvenliği danışmanları, şu anda yaklaşık her 30 gemiden birinin füze veya drone saldırısına uğradığını belirtiyor. Gemiler, İran'ın yeni kurduğu Basra Körfezi Boğazı Otoritesi'nden geçiş izni istemek veya ABD'nin mayınsız olduğunu açıkladığı Umman kıyılarına yakın güzergâhı kullanmak arasında tercih yapmak zorunda kalıyor. Bu nedenle, ABD'nin dört ay süren mayın temizleme operasyonuna rağmen Hürmüz Boğazı'nda ticari deniz taşımacılığının tamamen normale dönmesi için yalnızca deniz tabanındaki tehdidin ortadan kaldırılması yeterli görünmüyor.