ABD-Çin Yapay Zeka Yatırımları Yarışı

ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Beyaz Saray'da Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya geldi. İki lider, güvenlik, teknoloji ve yapay zeka konularını görüşmek üzere açılış konuşmalarında bulundular. Xi, daha güçlü ve doğrudan iletişim çağrısında bulunarak barışçıl bir yaşam talep etti. Katar merkezli Al Jazeera'nın analizine göre, ABD ve Çin arasındaki yapay zeka rekabeti, yalnızca gelişmiş modeller ve çiplerin ötesine geçerek, veri merkezleri, enerji, robotik ve bilgi işlem altyapısına yönelik trilyonlarca dolarlık yatırımlara dönüşmüş durumda. ABD'de yapay zeka bağlantılı veri merkezleri ve altyapıya yönelik yatırımların 2025-2032 döneminde 10,3 trilyon dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Brookings Enstitüsü'nden ekonomist Stijn Van Nieuwerburgh'un Wall Street Journal'a aktardığına göre, bu miktar, yıllık ortalama ABD gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 3,6'sına denk geliyor. Ancak bu rakam, 8 yıllık bir yatırım tahmini olup, nihai tutarın daha düşük kalabileceği belirtiliyor. Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle gibi büyük teknoloji şirketlerinin, 2029'a kadar toplam 4,2 trilyon dolarlık sermaye harcaması yapması bekleniyor. Goldman Sachs, yapay zeka yatırımlarının 2026'da ABD ekonomisinin yüzde 1,9'una denk geleceğini öngörüyor. Veri merkezlerine yönelik yatırımların artması, elektrik, arazi ve nitelikli iş gücü gibi kaynaklar üzerinde de baskı oluşturuyor. ABD'de özel veri merkezi inşaatlarına yönelik mevsimsel düzeltilmiş yıllık harcama, Temmuz itibarıyla yaklaşık 37 milyar dolara yükselmiş durumda ve bu, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 9 milyar dolarlık bir artış anlamına geliyor. LinkedIn verilerine göre, yapay zeka ile bağlantılı olarak ABD'de 2023-2026 döneminde 750 binden fazla yeni iş imkanı doğacak. Teknoloji bağlantılı işlerde ortalama maaşın yaklaşık 180 bin dolar, genel işlerde ise 80 bin dolar seviyesinde olduğu bildiriliyor. Ancak çip, elektrik, ücret ve finansman maliyetlerindeki artış, yapay zeka yatırımlarının kısa vadede enflasyonist baskılar oluşturmasına neden oluyor. ABD'de bilgisayar, bilgisayar parçaları ve yarı iletken ithalat fiyatlarının Ağustos'ta yıllık bazda yaklaşık yüzde 20 arttığı kaydedildi. Çin ise yapay zeka yatırımlarında ABD'den farklı bir yaklaşım sergiliyor. Devlet fonları, kamu bankaları, vergi teşvikleri ve kamu destekli altyapı gibi kaynakları daha yoğun kullanan Çin, 2000-2023 döneminde yapay zeka şirketlerine 184 milyar dolardan fazla kaynak aktardı. 2025 sonu itibarıyla Çin'de 6 binden fazla yapay zeka şirketi bulunurken, sanayi robotlarının sayısı 2 milyonu aşmış durumda. Ancak, gelişmiş çiplere erişim konusunda zorluklar yaşanıyor. Son 10 yılda yerli çip sektörünü geliştirmek için 150 milyar dolardan fazla harcama yapılmasına rağmen, bazı ileri teknolojilerde beklenen ilerleme sağlanamadı. Al Jazeera'nın analizine göre, ABD'de yatırımlar ağırlıklı olarak özel sektör üzerinden ilerlerken, Çin'de devlet sermayenin yönlendirilmesinde daha büyük bir rol oynuyor. Yapay zeka yatırımlarının etkileri, ekonominin farklı alanlarında hissedilmeye başlandı. Veri merkezleri, elektrik, arazi ve iş gücü için diğer sektörlerle rekabet ederken, çiplere yönelik talep fiyatları artırıyor ve teknoloji bağlantılı sektörlerde ücretleri yükseltiyor.