Türkiye'deki Fon Krizi, ABD Piyasalarını da Tehdit Ediyor

BIST 100 endeksi, Türkiye'deki fon krizinin etkisiyle bu hafta yüzde 8'den fazla gerileyerek yatırımcıların endişelerini artırdı. Satış dalgası, yerel bir portföy yönetim şirketinin bazı fonlarının yatırımcılardan gelen geri ödeme taleplerini karşılayamadığını açıklamasıyla başladı. Bu durum, Türkiye'deki fon sektörünün işleyişine dair soru işaretlerini gündeme getirirken, kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımların piyasalarda yaratabileceği riskleri de yeniden ortaya koydu. Büyük portföy yönetim şirketlerinin, bağlantılı şirketlerdeki likit olmayan hisseleri satın alarak bu hisselerin fiyatlarını yükseltme çabaları, fonların net varlık değerlerini artırma amacı taşıdığı iddialarıyla birlikte tartışmalara yol açtı. Yüksek getirilerin bireysel yatırımcılar için cazip hale gelmesi, fonlara yeni para girişlerini hızlandırdı ve bu da fonların büyüklüğünü artırdı. Türkiye'deki kriz, gevşek denetim ve yetkililerin “Ponzi benzeri düzen” olarak nitelendirdiği uygulamalarla ilişkilendiriliyor. Ancak bu durum, yalnızca gelişmekte olan piyasalara özgü risklerin olmadığını da gösteriyor. Gelişmiş piyasalarda da yüksek kaldıraç ve sınırlı sayıda varlıkta yoğunlaşan pozisyonlar, fiyatların ters yönde hareket etmesi durumunda likidite sorunlarını büyütebiliyor. ABD'de Archegos Capital Management örneği, bu tür bir kırılganlığın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Fonun kurucusu Bill Hwang, az sayıdaki ABD ve Asya medya ve teknoloji şirketinin hisselerinde büyük pozisyonlar oluşturmuştu. Ancak bu pozisyonların büyüklüğü, fonun varlık değerini artırırken, aynı zamanda bu yatırımlardan çıkmayı zorlaştırdı. Türkiye'deki son gelişmeler, varlık fiyatlarının yükseldiği dönemlerde başarılı görünen yatırım stratejilerinin, piyasa koşulları tersine döndüğünde ne kadar hızlı likidite sorununa dönüşebileceğini de gözler önüne seriyor. Son birkaç yılda hisse senetleri güçlü bir yükseliş kaydederken, yüksek enflasyondan korunmaya çalışan bireysel yatırımcıların sermaye piyasalarına yönelmesi bu durumu destekledi. Ancak son satış dalgasında, kaldıraçlı yatırımcıların teminat tamamlama çağrıları nedeniyle yeni satışlara zorlanmaları, Merkez Bankası'nın teminat koşullarını gevşetmesine neden oldu. Bu gelişme, piyasadaki satış baskısının yalnızca hisse fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklanmadığını, kaldıraç mekanizmasının da düşüşleri hızlandırabileceğini gösteriyor. ABD'de de benzer bir tartışma sürüyor. Bireysel yatırımcıların yoğun ilgisi ve artan kaldıraç, rekor seviyelere ulaşan hisse fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Ağustos sonunda ABD'de toplam kredili menkul kıymet borcu yaklaşık 1,5 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, haziran ayında görülen rekor seviyenin biraz altında kalıyor. Türkiye ve ABD'deki düzenleyici kurumlar, yatırımcıların korunmasından ziyade sermaye piyasalarının büyümesine öncelik vermekle eleştiriliyor. Türkiye'deki fon krizi, kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımların aynı anda çözülmesinin daha geniş bir piyasada likidite baskısı oluşturabileceğini gösteriyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'de finansal istikrarın sağlanmasına yönelik önlemlerde merkezi bir rol üstlenirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de yüksek kaldıraç ve piyasa yoğunlaşması gibi konuların finansal istikrar tartışmalarında önemli unsurlar olduğunu vurguluyor.