Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi'nde (IGEXX 2026) yaptığı konuşmada, dünya enerji sisteminin elektrik çağına girdiğini ve elektriğin düşük maliyetle üretilmesinin önemini vurguladı. Birol, elektriğin hızla büyüyen enerji türü olduğunu belirterek, yapay zeka, veri merkezleri, elektrikli araçlar ve klima kullanımındaki artışın elektrik talebini artırdığını ifade etti. Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen zirvede konuşan Birol, küresel enerji haritasında önemli bir değişim yaşandığını dile getirdi. Elektriği fazla ve düşük maliyetle üreten ülkelerin küresel rekabette öne çıkacağını söyleyen Birol, Rusya'dan Avrupa'ya uzanan doğalgaz boru hatları ile Hürmüz Boğazı'nın dünya enerji sisteminin iki önemli 'şah damarı' olduğunu belirtti. Ancak bu güzergahların ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu da ekledi. Birol, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin ülkeleri enerji politikalarını, ticaret ortaklarını ve teknoloji tercihlerini yeniden gözden geçirmeye yönelttiğini ifade etti. Bu dönüşümün Türkiye açısından da önemli olduğunu vurgulayan Birol, enerji tarihinde farklı dönemlerde farklı kaynakların öne çıktığını hatırlattı. Sanayi Devrimi'nde kömür, son 50 yılda ise petrol ve doğalgazın belirleyici olduğunu belirtti. Küresel elektrik tüketiminin toplam enerji tüketiminden yaklaşık 3 kat daha hızlı büyüdüğünü kaydeden Birol, bu artışın arkasında yapay zeka ve veri merkezleri, elektrikli araçlar ile klima kullanımındaki yükselişin bulunduğunu ifade etti. Son 5 yılda satılan her 100 otomobilden 5'inin elektrikli olduğunu, bu yıl bu oranın yüzde 30'a ulaştığını ve yakın bir gelecekte satılan her iki otomobilden birinin elektrikli olacağını öngördü. Türkiye'nin elektrik talebinin son 10 yılda yıllık ortalama yüzde 5 arttığını belirten Birol, yapay zekanın ekonomik, jeopolitik, savunma ve sanayi açısından önem taşıdığını vurguladı. Özellikle ABD ile Çin arasında bu alanda yoğun bir rekabet yaşandığını ifade etti. Yapay zeka rekabetinde yazılımın yanı sıra veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu elektrik arzının da belirleyici olacağını söyleyen Birol, 'Veri merkezlerinin 7 gün 24 saat elektriğe ihtiyacı var. Elektrik yoksa yapay zeka yok.' dedi. ABD'deki 5 büyük teknoloji şirketinin yalnızca bu yıl veri merkezlerine yönelik yatırımlarının 700 milyar dolara ulaştığını belirten Birol, bu tutarın petrol ve doğal gaz sektöründeki yatırımların üzerinde olduğunu ifade etti. Birol, yapay zekanın artan elektrik ihtiyacının yanı sıra enerji sistemine katkı da sağlayabileceğini, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve elektrik tüketim noktalarının çoğaldığı sistemlerde yapay zekanın şebekelerin daha verimli yönetilmesine yardımcı olabileceğini sözlerine ekledi.
