Türkiye'nin Uzay AR-GE Bütçesi 107 Kat Artış Gösterdi

Türkiye'nin araştırma ve geliştirme (AR-GE) bütçesi, 2017'den 2026'ya kadar uzaya ayrılan kaynakların 107 kat artmasıyla birlikte toplamda 308 milyar liraya yükseldi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetlerine ayrılan ödenek ve harcamalar, ülkenin teknoloji ve inovasyon odaklı büyüme ivmesini gözler önüne seriyor. 2017 yılında 13 milyar 243 milyon 950 bin lira seviyesinde olan AR-GE bütçesi, 10 yıl içinde 308 milyar 568 milyon 34 bin liraya çıkarak rekor kırdı. Bu dönemdeki toplam artış ise 23 kat olarak hesaplandı. Sektörel bazda incelendiğinde, uzay keşfi ve kullanımı alanındaki büyüme dikkat çekiyor. Türkiye'nin 'Milli Uzay Programı' çerçevesinde attığı adımlar, insanlı uzay bilim misyonlarının başarıyla tamamlanması ve yerli haberleşme uydusu Türksat 6A gibi projeler, bu alandaki finansal desteğin temel motivasyon kaynakları arasında yer alıyor. 2017 yılında 30,5 milyon lira ile en düşük paylardan birini alan uzay bütçesi, 2024'te 2,3 milyar lirayı aşarak bu yıl 3,2 milyar liranın üzerine çıktı. Türkiye'nin gıda arz güvenliği ve yerli sanayi hedefleri de AR-GE bütçelerine yansıdı. Tarım sektörü AR-GE ödenekleri, 2017'de 272,4 milyon liradan bu yıl 14,5 milyar liraya yükselerek 53 kat büyüdü. Küresel gıda krizlerine karşı geliştirilen 'akıllı tarım' uygulamaları ve sürdürülebilir üretim tekniklerine yönelik teşvikler, tarımsal kalkınmanın itici gücü haline geldi. Ayrıca, endüstriyel üretim ve teknoloji alanına ayrılan kaynaklar da 1 milyar liradan 27,6 milyar liraya ulaştı. Sanayi ve teknoloji odaklı AR-GE yatırımları, 10 yıllık süreçte yaklaşık 27 kat artış göstererek merkezi yönetim bütçesinin en dinamik kalemlerinden biri haline geldi. 2017'de 7,7 milyar lira olan genel bilgi gelişimi AR-GE bütçesi, 2024'te 122 milyar liraya, 2026'da ise 214,5 milyar liraya kadar yükselecek. Bu kalem, toplam AR-GE bütçesinin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturarak bilimsel temelli araştırmaların önemini ortaya koyuyor. Savunma alanındaki AR-GE bütçesi de 2017'deki 1,8 milyar liradan bu yıl 12,3 milyar liraya çıkarak 6,6 kat artış gösterdi. Yerli İHA/SİHA teknolojileri ve KAAN savaş uçağı projeleri, bu alandaki yatırımların somut çıktıları arasında yer alıyor. Eğitim, ulaşım ve kültürel araştırmalara ayrılan bütçelerde de önemli artışlar gözlemlendi. Eğitim alanındaki AR-GE harcamaları 570 milyon liradan 8,6 milyar liraya, ulaşım ve telekomünikasyon harcamaları ise 470 milyon liradan 6,7 milyar liraya yükseldi.