Türkiye'nin 25 Yılda Ticaret Dönüşümü: İhracatta Büyük Artış

Ticaret Bakanlığı, AK Parti'nin 25. yıl dönümü dolayısıyla Türkiye'nin son 25 yılda ticaret alanında yaşadığı dönüşümü detaylı rakamlarla açıkladı. Bakanlığın verilerine göre, mal ve hizmet ihracatı 2001 yılında 46,4 milyar dolar iken, 2025'te bu rakamın yaklaşık 396 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Özellikle mal ihracatında dikkat çeken bir artış yaşandı; 2001'de 31,3 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025'te 273,3 milyar dolara yükselecek. Hizmet ihracatı da benzer bir ivme göstererek, 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkacak. Türkiye'nin hizmet ihracatının dünya ihracatındaki payı ise 2001'de yüzde 0,89 iken, 2025'te yüzde 1,28'e yükselecek. Bu süreçte Türkiye'nin 2025 yılında 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası vermesi öngörülüyor. Markalaşma alanında önemli adımlar atıldı. 2004 yılında başlatılan TURQUALITY Destek Programı çerçevesinde 411 firma ve 443 marka desteklenirken, 2010 yılında uygulamaya alınan UR-GE Proje Desteği ile 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ bir araya getirildi. Bugüne kadar 745 UR-GE projesi desteklenmiş olup, firmalar 1.265 yurt dışı pazarlama faaliyeti ve 283 alım heyeti etkinliğine katıldı. Türk Eximbank'ın 2001 yılında 2 olan şube sayısının 2026'da 25'e çıkması planlanıyor. Ayrıca, Eximbank'ın 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi sağlaması bekleniyor. 2021 yılında kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. aracılığıyla, 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçılara 291,4 milyar liralık krediye 255,1 milyar lira kefalet sağlandığı belirtildi. 2024 yılında yeniden faaliyete geçirilen Türk Ticaret Bankası'nın ise 2026 sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi vermesi planlanıyor. Ayrıca, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ile şirketlerin ticaret sicili işlemleri elektronik ortamda gerçekleştiriliyor. 21 Haziran 2026 itibarıyla sistemde 2 milyon 645 bin 609'dan fazla ticaret şirketi ve işletme kaydı bulunuyor. Aktif kullanıcı sayısı ise 3,6 milyonu aştı. Gümrük işlemlerinde Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi uygulamaları hayata geçirildi. 2020 yılında hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu, ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgileri sunarak ihracatçılara destek sağlıyor. 2024 yılında devreye alınan E-Kolay İhracat Platformu ise yapay zekâ destekli dijital danışmanlık merkezi olarak faaliyet gösteriyor. Türkiye'de 19 karayolu gümrük kapısının modernize edildiği ve önemli gümrük kapılarının çeşitli güvenlik sistemleriyle donatıldığı ifade edildi. 2026 itibarıyla 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) İlave Gümrük Vergisi uygulanacağı belirtildi. Ayrıca, 2026'nın ilk beş ayında toplam 280 ticaret politikası savunma önlemi alındığı ve önleme tabi ürünlerin ithalatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 gerilediği kaydedildi.