TCMB'den Net Hata ve Noksan Revizyonları: 57,8 Milyar Dolar Değişim

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde yer alan Net Hata ve Noksan (NHN) kalemi ile ilgili önemli revizyonlar gerçekleştirdi. Bu revizyonlar sonucunda, birikimli NHN'nin 34,3 milyar dolardan 14,5 milyar dolara düştüğü kaydedildi. TCMB, NHN'nin son dönemdeki olumsuz seyrinin büyük bir kısmının, finans hesabında yapılan üç revizyonla açıklandığını belirtti. TCMB'nin blog sayfasında yayımlanan 'Finans Hesabı Revizyonları ve Net Hata ve Noksan'a Etkileri' başlıklı analiz, Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü'nden Murat Topkaya, Barış Babaoğlu, Kerem Önde ve Özgecan Çatalçam tarafından hazırlandı. Analizde, NHN'nin son yıllarda sıkça gündeme geldiği ve 2021-2022 yıllarında yüksek pozitif değerler alırken, 2023 itibarıyla belirgin şekilde negatif bir seyir izlediği ifade edildi. Bu durumun, kayıtlara girmeyen dış ticaret işlemleri ve finansal hesaplardaki ölçüm eksiklikleri ile ilgili soru işaretleri doğurduğu vurgulandı. TCMB, farklı veri kaynaklarından elde edilen verilerdeki değerleme, ölçme ve kayıt zamanlarındaki farklılıkların NHN kalemine yansıdığını belirtti. Bu durum, NHN'nin yalnızca cari işlemlerdeki eksikliklerden değil, finans hesabındaki bazı işlemlerin kayıtlara eksik yansımasından da kaynaklanabileceğini gösteriyor. Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri kapsamında yapılan üç finans hesabı revizyonunun NHN'deki değişimde önemli rol oynadığı kaydedildi. İlk revizyon, Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışı mevduat varlıklarının hesaplanmasına yönelik yapıldı. Daha önce kullanılan Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) verilerinin sınırlılıkları nedeniyle, yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yurt dışı mevduat hareketlerinde SWIFT verileri kullanılmaya başlandı. Bu değişikliğin Ocak 2023-Mayıs 2026 dönemindeki NHN üzerindeki birikimli etkisi eksi 13,3 milyar dolar olarak hesaplandı. TCMB, bu tutarın yeni bir kaynak çıkışını değil, daha önce NHN'ye yansıyan hareketlerin doğru kalemde gösterilmesini sağladığını vurguladı. İkinci revizyon, finansal türev işlemlerinden doğan kar ve zararların hesaplanmasına yönelikti. Swap, forward ve opsiyon gibi işlemlerde ortaya çıkan kar ve zararların Finans Hesabı'ndaki Finansal Türevler kaleminde gösterilmesi için yeni bir hesaplama altyapısı oluşturuldu. Bu revizyonun Ocak 2014-Mayıs 2026 dönemindeki NHN üzerindeki birikimli etkisi 6,5 milyar dolarlık net zarar olarak belirlendi. Üçüncü revizyon ise yurt içi yerleşiklere ait döviz banknotlarının bankacılık sistemine giriş ve çıkışlarının kaynağına göre ayrıştırılmasını kapsadı. TCMB, bankacılık sistemindeki her efektif hareketinin dış ekonomik işlem anlamına gelmediğini belirtti. Bu revizyon, ilgili dönemdeki birikimli NHN'yi değiştirmedi, ancak dönemsel NHN dalgalanmalarını dengeledi. Üç revizyonun toplam etkisiyle, Ocak 2014-Mayıs 2026 döneminde birikimli NHN'nin eksi 34,3 milyar dolardan eksi 14,5 milyar dolara gerilediği ifade edildi.