Taliban Yönetiminde Beş Yıl: Afganistan'da Değişim ve Gelişmeler

Afganistan, tarih boyunca savaşların gölgesinde kalmış bir ülke olarak, Taliban'ın yönetimini devraldığı 2021 yılından bu yana beş yılını geride bıraktı. Bu süreçte, ülkenin güvenlik durumu ve ekonomik gelişmeleri dikkat çekiyor. 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD, El Kaide lideri Usame bin Ladin'in Afganistan'da bulunduğunu iddia ederek askeri müdahalede bulundu. Kısa sürede Taliban yönetimi devrildi, ancak çatışmalar sona ermedi. Taliban, ABD ve NATO güçleriyle 20 yıl süren bir mücadeleye girdi. Bu süreçte, Afganistan'daki savaşın maliyeti ağır oldu; Brown Üniversitesi'nin “Costs of War” araştırmasına göre, 2001 sonrasında yaklaşık 243 bin kişi hayatını kaybetti ve ABD'nin harcamaları 2,3 trilyon dolara ulaştı. 2020 yılında ABD, Taliban ile müzakerelere başladı ve 15 Ağustos 2021'de Taliban, Kabil'e girerek yönetimi yeniden devraldı. Bu tarihten sonra, Taliban'ın en büyük sınavı güvenliği sağlamak oldu. Beş yılın sonunda, Taliban karşıtı silahlı grupların ve DEAŞ'ın Horasan yapılanmasının saldırılarına rağmen, ülke genelindeki çatışmalar önemli ölçüde azaldı. Araştırmalar, Afganların büyük bir kısmının 2021 öncesine göre güvenliğin arttığını düşündüğünü gösteriyor. Kabil'de, bir zamanlar intihar saldırıları ve çatışmalarla gündeme gelen günlük yaşamda, artık işsizlik, hayat pahalılığı ve ekonomik beklentiler ön plana çıkıyor. Taliban yönetimi, beş yıllık dönemdeki en önemli kazanımlarından birinin merkezi güvenliğin sağlanması olduğunu savunuyor. Ancak, yönetimin devraldığı 2021'de Afganistan ekonomisi büyük bir şok yaşadı. Yabancı yardımların kesilmesi ve Afganistan Merkez Bankası'nın yurt dışındaki rezervlerinin dondurulması, ekonominin hızla küçülmesine neden oldu. İlk büyük daralmanın ardından, Afganistan ekonomisi 2023'te yüzde 2,3, 2024'te yüzde 2,5 büyüme gösterdi. 2025 için ise büyüme oranının yüzde 4,3'e ulaşması bekleniyor. Dünya Bankası, bu büyümenin tarım, sanayi, madencilik, inşaat ve hizmet sektörlerindeki hareketlilikten kaynaklandığını belirtiyor. Sonuç olarak, Taliban'ın beş yıllık yönetimi, Afganistan'da hem güvenlik hem de ekonomik alanda önemli değişimlere yol açtı. Ancak, bu süreçte yaşanan zorluklar ve belirsizlikler, ülkenin geleceği açısından hala önemli bir konu olmaya devam ediyor.