Otizm Spektrum Bozukluğu Belirtileri ve Erken Dönem İşaretleri

Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizm spektrum bozukluğunun temel özellikleri ve erken dönemde görülebilen belirtileri hakkında önemli bilgiler paylaştı. Otizm, sosyal iletişim ve etkileşimde yaşanan güçlüklerin yanı sıra tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal hassasiyetlerle karakterize edilen nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor. Dr. Luş, günümüzde otizmin, farklı özellik ve düzeylerin bir arada bulunduğu 'otizm spektrum bozukluğu' kavramıyla ele alındığını belirtti. Geçmişte Asperger sendromu ve atipik otizm gibi ayrı tanılarla ifade edilen durumların artık otizm spektrumu içinde değerlendirildiğini aktaran Dr. Luş, özellikle sosyal iletişim ve etkileşim alanındaki güçlüklerin ön plana çıktığını ifade etti. Otizm spektrumuna ilişkin bazı belirtilerin yaklaşık 1,5 yaşından itibaren fark edilebileceğine dikkat çeken Dr. Luş, çocuğun sosyal etkileşimde zorlanmasının, sosyal gülümsemeye karşılık vermemesinin ve ismiyle seslenildiğinde bakmamasının erken dönemde dikkat çekici işaretler arasında yer aldığını belirtti. Ayrıca, çocukların ebeveynleriyle birlikte oynanan 'ce-ee' gibi karşılıklı oyunlara katılmaması, bir nesne ya da yöne işaret edildiğinde oraya bakmaması ve çevresindeki kişilere ya da olaylara beklenen düzeyde ilgi göstermemesi de sosyal iletişim açısından değerlendirilmesi gereken diğer işaretler arasında bulunuyor. Dr. Luş, otizm spektrumunda dil gelişiminin de farklı şekillerde etkilenebildiğini vurguladı. Çocuğun hiç konuşmaması, konuşmanın yaşıtlarına göre gecikmesi veya dilin sosyal iletişim amacıyla uygun şekilde kullanılmaması gibi durumların görülebileceğini ifade etti. Ergenlik ve yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilen durumlara da değinen Dr. Luş, mecazları anlamakta zorlanma, sosyal iletişimi kendiliğinden başlatamama ve farklı sosyal ortamlara uygun dil kullanımı konusunda güçlük yaşama gibi durumların da görülebileceğini belirtti. Bu özelliklerin görülme biçimi ve şiddeti, otizm spektrumundaki bireyler arasında farklılık gösterebiliyor. Dr. Luş, otizmin bir diğer önemli özelliğinin davranışsal farklılıklar olduğunu ve tekrarlayıcı hareketler ile basmakalıp davranışların bu kapsamda yer aldığını söyledi. Duyusal uyaranlara karşı aşırı hassasiyet veya beklenenden daha az tepki verme durumlarının da görülebileceğini kaydeden Dr. Luş, erken dönemde fark edilen sosyal iletişim, dil gelişimi ve davranışsal farklılıkların uygun şekilde değerlendirilmesinin çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesi ve gelişiminin desteklenmesi açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.