Öğrenci Affı: Kimler Yararlanabilecek, Kimler Hariç Tutulacak?

Yükseköğretim kurumlarında ilişiği kesilen öğrenciler için hazırlanan yeni af düzenlemesi, yasalaşma aşamasına geldi. Bu düzenleme, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında belirli şartlarla öğrenimlerine dönmek isteyen öğrencilere fırsat tanıyor. Teklif, hazırlık dahil çeşitli düzeylerde öğrenim görürken ilişiği kesilen ve daha önce bu kapsamdaki öğrenci affından yararlanmayan kişileri kapsıyor. Düzenleme, intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken kendi isteğiyle ayrılanlar dahil olmak üzere ilişiği kesilenleri kapsarken, bir programı kazanmasına rağmen kayıt yaptırmayanlara da başvuru hakkı tanıyor. Aftan yararlanmak isteyenlerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği ya da kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvurmaları gerekecek. Daha önce farklı bir öğrenim düzeyinde bu haktan yararlanmış olmak, başka bir öğrenim düzeyinde başvuru yapılmasına engel teşkil etmeyecek. Ancak, terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti gibi suçlardan mahkum olanlar bu düzenlemeden yararlanamayacak. Ayrıca, sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler ve belirli fikri hak ihlalleri ile terör örgütleri ya da devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı ve oluşumlarla bağlantı gerekçesiyle ilişiği kesilenler de kapsam dışında tutulacak. Komisyonda kabul edilen önergeyle, askeri ve güvenlik alanındaki eğitim kurumları da öğrenci affının dışında bırakıldı. Bu kapsamda, Polis Akademisi ve bağlı kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi’ne bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile ilgili kurumlar adına başka üniversitelerde öğrenim görürken ilişiği kesilen öğrenciler için bu hükümler uygulanmayacak. Teklifte, azami öğrenim süresini dolduran öğrenciler için de ek haklar yer alıyor. Mezun olabilmek için intörnlük eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunanlara, başarısız oldukları ya da alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak. Uygulamalı eğitim ya da intörnlük eğitimini tamamlayamayanlara da tamamlama imkanı verilecek; ara sınıf öğrencileri için ise ek sınav hakkı öngörülmüyor. Yükseköğretim sistemine ilişkin diğer başlıklarda da değişiklikler bulunuyor. Öğretim elemanlarının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak kişiler arasına eklenmesi, disiplin soruşturması süreçlerinde ifade ve savunma haklarının yeniden düzenlenmesi ve tez, makale, kitap ya da proje gibi akademik çalışmaların başkasına yazdırılması halinde yaptırımların ağırlaştırılması teklifin öne çıkan maddeleri arasında. Teklife göre, kişisel emek ve akademik birikime dayanmayan çalışmalarla diploma derecesi veya akademik unvan alanların bu derece ve unvanları geri alınabilecek; bu fiilleri yapanlar, yaptıranlar veya aracılık edenler hakkında adli para cezaları gündeme gelebilecek. Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik idari yaptırım ve önlemler de kanuni çerçeveye bağlanıyor. Eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdüremeyecek ölçüde mali yapısı bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izninin kaldırılması ve öğrencilerinin garantör ya da YÖK’ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devri gibi hükümler teklifte yer alıyor. Düzenlemede ayrıca 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilmesi; Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nin adının “İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” olarak değiştirilmesi ve bazı akademik birimlerin Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne devrine ilişkin geçiş hükümleri de bulunuyor.