İran Meclisi'nden Yabancı Temas Kısıtlaması

İran Meclisi, yabancı kurumlar, medya kuruluşları ve örgütlerle olan temasları suç sayan bir yasa tasarısını onayladı. Bu düzenleme, "yabancıların nüfuzuyla" daha etkili bir şekilde mücadele etmeyi amaçlıyor ve 19 maddeden oluşuyor. Tasarının odak noktası, yabancı istihbarat servisleri, hükümetler ve kurumların İran'daki faaliyetleri üzerine yoğunlaşıyor. Tasarıyı destekleyenler, mevcut yasaların casusluk eylemlerini cezai yaptırıma tabi tuttuğunu ancak "kapsamlı yabancı nüfuzuyla" mücadele için yeterli bir hukuki çerçeve bulunmadığını savunuyor. Almanya'da yaşayan İranlı avukat Sina Yousefi, yasada meşru ve yasak temaslar arasındaki sınırların belirsiz olduğunu belirtiyor. Bu durumun, güvenlik makamları ve mahkemeler tarafından nasıl yorumlanacağı konusunda belirsizlik yarattığını ifade ediyor. Yousefi, DW'ye verdiği demeçte, "Vatandaşlar, yabancı medyayla yapılan bir görüşmenin veya bir üniversiteyle iş birliğinin daha sonra suç sayılıp sayılmayacağını bilemezse, bu yasa korku ve belirsizlik ortamı yaratır," diyor. İsveç'te yaşayan hukuk uzmanı Moein Khazaeli ise tasarının, siyasi muhalifler ve insan hakları aktivistleri üzerinde baskı kurmak için yeni bir araç olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Khazaeli, "Bu yasa tasarısı kapsamında suç olarak sınıflandırılan eylemlerin yüzde 99'u aslında suç değildir ve cezai kovuşturmayı haklı çıkarmaz," şeklinde konuştu. Almanya'da faaliyet gösteren "Defending Free Flow of Information" (DeFFI) adlı basın özgürlüğü kuruluşunda görevli Parviz Yari, eğer yasa yürürlüğe girerse bağımsız medya kuruluşlarının ve uluslararası örgütlerin İran'dan bilgi edinmesinin zorlaşacağını belirtiyor. Yari, hükümetin bu yolla "propaganda aygıtının erişim alanını" genişletmeyi ve özgürlükleri daha da kısıtlamayı amaçladığını savunuyor. Ayrıca, İranlı gazeteciler ve araştırmacılar için sonuçların ağır olabileceğine dikkat çekiyor. Yasa tasarısının 5. maddesi, İstihbarat Bakanlığı'na devlet tarafından onaylanan yabancı üniversite ve kurumların listesini her yıl yayımlama yükümlülüğü getiriyor. Bu listede yer almayan kurumlarla temas, hapis cezası da dahil olmak üzere cezai yaptırımlara yol açabilecek. Ayrıca, İran'daki sivil toplum kuruluşlarına (STK), derneklere ve siyasi partilere yapılacak yabancı bağışların da bakanlıklar ile güvenlik kurumlarının temsil edildiği bir kurul tarafından onaylanması gerekecek. Yousefi, yasa tasarısının yol açacağı belirsizliğin bilim insanlarını, araştırmacıları ve sivil toplum gruplarını uluslararası iş birliklerinden uzaklaştırabileceği konusunda uyarıyor. Khazaeli ise, yasa tasarısının çoğu ülkede suç sayılmayan gündelik davranışları dahi cezai yaptırım kapsamına alabileceğini ifade ediyor. İran hükümeti için güvenlik ortamının özellikle savaş bağlamında daha hassas hale geldiği bir dönemde, bu yasa tasarısının etkileri merakla bekleniyor.