Hürmüz Krizi Küresel Tedarik Zincirlerini Sıkıştırıyor

Mart 2026'dan bu yana Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, yalnızca petrol piyasasını değil, otomotiv, ilaç, gıda ve teknoloji gibi birçok sektörde küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkiliyor. Al Jazeera'nın raporuna göre, bu durum, ABD-İran savaşının sanayi krizine dönüşmesine yol açıyor. Toyota, üretimini 80 binden fazla araç azaltmak zorunda kalırken, çip üreticileri helyum gazı tedarikinde sıkıntı yaşıyor. Körfez bölgesi, dünya alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9'unu gerçekleştiriyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'deki alüminyum tesislerine yönelik saldırılar, küresel alüminyum fiyatlarını son dört yılın en yüksek seviyesine çıkardı. BAE, ABD'nin yüksek saflıktaki alüminyum ithalatının yaklaşık yüzde 90'ını karşılıyor. Bu malzemelerin tedarikindeki aksama, Boeing ve Airbus gibi firmaların uçak üretiminde zorluklar yaşamasına neden oluyor. Avrupa, Asya ve ABD'deki bazı fabrikalarda üretim süreci zorlaşırken, elektrikli araç parçalarının maliyetleri de artıyor. Körfez ülkeleri, küresel gübre ihracatının yaklaşık yüzde 20'sini ve dünya üre ticaretinin yüzde 46'sını kontrol ediyor. Savaşın başlamasıyla üre fiyatlarının yaklaşık yüzde 80 artması, Asya, Afrika ve Amerika'daki tarımsal üretimi tehdit ediyor. Ayrıca, bu bölge Hindistan ve Çin'in gübre ithalatının yaklaşık yüzde 20'sini karşılıyor. Tedarik sorunları, buğday, pirinç ve mısır gibi temel ürünlerin üretimini de tehdit edebilir. Tıbbi ekipmanların sterilizasyonunda kullanılan etilen oksit ve metanol gibi gazların sevkiyatları da durdu. Katar, dünya helyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 30'unu karşılıyor ve ihracattaki aksamalar, Tayvan ve Güney Kore'deki yarı iletken üreticilerini olumsuz etkiliyor. Helyum sıkıntısı, akıllı telefon ve bilgisayar üretimini tehdit ederken, Asya'daki tekstil fabrikaları polyester maliyetlerinde yüzde 10 ila 15 artışla karşı karşıya kalıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki krizin etkileri, petrol piyasasının ötesine geçerek gıda, ilaç, otomotiv, havacılık ve teknoloji sektörlerindeki küresel tedarik zincirlerine yayılıyor.