Aşırı Sıcaklıkların Ruhsal Sağlık Üzerindeki Etkileri

Prof. Dr. Hülya Ensari, aşırı sıcakların sadece fiziksel sağlığı değil, ruhsal dengeyi de olumsuz etkilediğini ifade etti. Sıcaklık ve nem artışının öfke kontrolünü zayıflatabileceğini, uyku kalitesini bozabileceğini ve depresyon, bipolar bozukluk ile psikotik bozukluklarda alevlenme riskini artırabileceğini belirtti. Özellikle psikiyatrik ilaç kullanan bireylerin, sıcak havalarda sıvı-elektrolit dengesi ve ilaç yan etkileri açısından daha dikkatli olması gerektiğini vurguladı. Ensari, "Sıcak havalarda artan tartışmalar, trafikte kısalan sabırlar ve aniden ortaya çıkan öfke patlamaları yalnızca psikolojik yorgunlukla açıklanamaz. Isı düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesi beyinde önemli ölçüde ortak mekanizmalar üzerinden yürütülüyor. Temel gerçek şudur, ısı düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesi, beyinde ayrı sistemler değildir" dedi. Ensari, artan sıcaklıkların sıvı-elektrolit kaybı, artmış uyarılmışlık ve bozulan uyku bir araya geldiğinde, dürtü denetiminden sorumlu prefrontal işlevlerin gerilediğini ve tehdit değerlendirmesinin öne çıktığını belirtti. Öfke patlamalarının nörobiyolojik denge sorunuyla ilişkili olduğunu ifade eden Ensari, "Sıcaklık ile şiddet arasındaki ilişkinin farklı ülke, dönem ve yöntemlerde tekrarlanarak gösterilmiş olması, bu tablonun sahadaki karşılığını net olarak ortaya koymaktadır. Öfke patlaması, fren mekanizmasının zayıfladığı, gazın ise güçlendiği bir nörobiyolojik denge sorunudur. Nem, bu tabloyu ağırlaştırır; çünkü terin buharlaşmasını engelleyerek vücudun serinleme mekanizmasını devre dışı bırakır. Beden serinleyemedikçe uyarılmışlık düzeyi düşmez" şeklinde konuştu. Sıcak havaların bazı psikiyatrik ilaçların yan etkileri ve vücudun ısı düzenleme kapasitesi açısından ek risk oluşturabileceğine dikkat çeken Ensari, özellikle antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyarıcı ilaç kullanan kişilerin dikkatli olması gerektiğini vurguladı. Aşırı sıcakların ruhsal durum üzerindeki etkisinin kişiden kişiye değişebileceğini aktaran Ensari, "Tek bir sıcaklık değeri herkes için kritik eşik olarak kabul edilemez. Veriler, sıcaklık arttıkça riskin kademeli yükseldiği bir doz-yanıt ilişkisi gösteriyor. Kişisel eşiği belirleyen faktörler arasında yaş, kardiyovasküler ve nörolojik hastalıklar, ilaç kullanımı, alkol tüketimi ve sıcağa uyum düzeyi yer alıyor" dedi. Uyku ile ısı arasındaki bağın konfor meselesi olmadığını belirten Ensari, uykunun başlamasının fizyolojik olarak ısı kaybına bağımlı olduğunu ifade etti. Sıcak gecelere bağlı gelişen uykusuzluğun bipolar bozukluk ve manik atak açısından ciddi risk oluşturabileceğine dikkat çeken Ensari, "Bipolar bozukluk ve manik atak tablosuna bağlı hastane yatış oranlarının yaz aylarında zirve yaptığı, yüksek sıcaklığın yatışlarla ilişkili olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir" şeklinde konuştu. Sıcak havalarda ruhsal ve fiziksel sağlığın korunması için alınabilecek önlemler arasında yatak odasının serin tutulması, uyku öncesi havalandırma yapılması ve sıvı alımının artırılması yer alıyor. Ensari, "Alkol kullanmaktan kaçının ve dış ortamda 11.00-16.00 saatlerinde kalmamaya özen gösterin" önerisinde bulundu.