Yapay Zeka ve Sahaflar: Eski Kitapların Geleceği Tartışılıyor

Avrupa'da yapay zeka şirketlerinin sahaflardan eski kitapları toplu halde satın alarak tarattıktan sonra imha ettiği iddiaları gündemde. Bu durumun sahaflık mesleği üzerindeki etkileri tartışılıyor. Üsküdar Sahaflar Derneği Başkanı Bahtiyar İstekli, bu iddiaların yanlış anlaşıldığını belirterek, dijitalleşmenin kitapların geleceği üzerindeki etkilerini değerlendirdi. İstekli, Avrupa kaynaklı haberlerin Türkiye'de geniş yankı bulduğunu ve birçok kişinin kendisine bu haberleri gönderdiğini ifade etti. "Piyasada sanki eski kitaplar toplanıp imha ediliyormuş gibi bir intiba oluştu ve bu durum bir problem olarak görüldü," diyen İstekli, olayın temelinde kitapların kasten yok edilmesi düşüncesinin olmadığını vurguladı. "Buradaki mevzu, dijitalde mevcut olmayan ve dolaşıma girmemiş birtakım bilgilerin ve kitapların toplanarak taranıp dijital kaynağa, havuza aktarılması. Burada 'Kitabı imha edelim, yok edelim.' diye yapılan bir şey yok," şeklinde konuştu. Bilginin depolanma yöntemlerinin tarihsel bir gelişim izlediğine dikkat çeken İstekli, "Kitabın serüvenine baktığımız zaman tarih içinde belli aşamalardan geçerek günümüze gelmiş. Bugün de kitap sonrası dijital imkanlar ortaya çıktı," ifadesini kullandı. İstekli, bilginin tarihsel serüvenini detaylandırarak, "İlk yazının bulunuşunda kil tabletler kullanılıyordu. Parşömen ve papirüs gelince kil tabletler terk edildi. Kodeks kitaba geçilince eski malzemeler bırakıldı. Matbaa ise kendinden önceki depolama unsurlarını ortadan kaldırdı. Bugün de dijital imkanların ortaya çıkması, bilginin depolanmasını kitaba göre çok daha kullanışlı ve verimli hale getirdi," dedi. İstekli, küçük bir cihaza yüklenen binlerce kitabın içinde arama yapmanın, bölümlere ulaşmanın ve veri aktarmanın kolaylığına işaret ederek, "İstediğiniz şekilde arama yapabiliyorsunuz, istediğiniz bölümlere ulaşabiliyorsunuz, kopyalayıp başka bir yere aktarmanız çok kolay. Böyle olunca kitabın bununla yarışması mümkün değil. Haliyle buraya doğru bir dönüşüm olacak," değerlendirmesinde bulundu. Yapay zeka ile dijitalleşmenin beraberinde getirdiği bilgi kirliliği ve teknolojinin geleceğine de değinen İstekli, "Bunlar tabii ki çok tartışılacak konular. Aslında dijital imkanların da başlangıç evresindeyiz. İleride nereye evrilecek, nasıl bir şekil alacak bunları bilemiyoruz tabii ki. Yeni kaynakların nasıl yönetileceği, bunların insanlar üzerinde nasıl bir etki yapacağı, ne tür sonuçlara yol açacağı biraz da insanın elinde bir şey. İnsan bunu iyi de kullanabilir, kötü de kullanabilir. Kitap için de aynı şeyler söz konusuydu nitekim," şeklinde konuştu. Sahaflık mesleğinin ve basılı matbuatın geleceğine ilişkin kaygıların abartılmaması gerektiğini savunan İstekli, "'Kitap yok olacak.' gibi bir endişeye giremeyiz çünkü kitap şekil değiştirerek var olmaya devam edecek. PDF'lerle, dijital kaynaklardan ulaşılarak okunabilen, elde edilen bir şey haline gelecek," açıklamasında bulundu. İstekli, bilgi deposu işlevi gören ansiklopedilerin artık günümüzde yer kapladığı ve kullanışlı olmadığı için basılmadığını, dijitalden erişildiğini vurgulayarak, "İnsan hayatında da malzemeler kullanışlılığına göre var olmaya devam ediyor veya yok olup gidiyor. Dolayısıyla eşit olmayan bir rekabet var kitapla dijital arasında. Ancak koleksiyon değeri ve sanat değeri olan kitapların yaşamaya devam edeceğini düşünüyorum," diyerek sözlerini tamamladı.