Yapay Zeka ile Uçakların Kuyruk İzleri Kontrol Altına Alınacak

Uçakların gökyüzünde bıraktığı beyaz çizgiler, iklim değişikliği üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Bu yoğunlaşma izleri, belirli hava koşullarında uzun süre havada kalabiliyor ve atmosferde ısıyı tutarak iklimi etkileyebiliyor. İngiltere'de başlatılan 5 milyon sterlinlik Operation Blue Skies projesi, yapay zekanın bu izlerin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu bölgelerden kaçınmasına yardımcı olup olamayacağını test edecek. Proje, Google, İngiliz hükümeti, Met Office, NATS (National Air Traffic Services) ve Cambridge ile Imperial College London'daki araştırmacılar arasında iş birliği ile yürütülecek. Met Office'in açıklamasına göre, bu proje, yoğunlaşma izlerinden kaçınmaya yönelik dünyanın ilk büyük ölçekli okyanus hava sahası denemesi olma özelliğini taşıyor. Proje, toplamda 30 ay sürecek ve yoğunlaşma izlerinin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu bölgelerin önceden tahmin edilmesi amaçlanıyor. Google, uçakların geçmişte yoğunlaşma izi oluşturduğu alanları belirlemek için uydu görüntüleri ve geçmiş uçuş verilerini kullanacak. Bu veriler, Met Office'in hava tahminleriyle birleştirilerek, uçakların yoğunlaşma izi oluşturma ihtimalinin yüksek olduğu hava katmanları tahmin edilecek. Ayrıca, Met Office, kalıcı yoğunlaşma izlerinin oluşabileceği atmosfer bölgelerini belirlemek için küresel bir tahmin sistemi geliştirecek. Elde edilen tahminler, NATS'e aktarılacak ve hava trafik kontrolörleri, uygun durumlarda pilotlara bu bölgelerden kaçınmaları için talimat verecek. Uçakların rotalarının büyük ölçüde değiştirilmesi planlanmıyor; denemelerde çoğunlukla uçakların yaklaşık 2 bin feet (610 metre) irtifa değiştirmesi öngörülüyor. Bu tür küçük irtifa değişiklikleri, türbülans veya kötü hava koşullarından kaçınmak için zaten rutin olarak uygulanıyor. Dolayısıyla, yolcuların bu uygulamayı fark etmesi beklenmiyor. Proje, Kuzey Atlantik'in doğusundaki Shanwick hava sahasında gerçekleştirilecek. Bu bölge, Avrupa ile Kuzey Amerika arasındaki yoğun hava trafiğinin geçtiği önemli bir koridor olarak biliniyor. Met Office, operasyonel denemelerin 2026-2027 ve 2027-2028 kışlarında bu hava sahasında yapılacağını duyurdu. Shanwick hava sahasının, dünya genelindeki yoğunlaşma izlerinin neden olduğu iklim ısınmasının yaklaşık yüzde 5'inden sorumlu olduğu belirtiliyor. Operation Blue Skies projesi, uçakların arkasında oluşan beyaz çizgilerin kimyasal maddelerle ilişkili olduğu yönündeki komplo teorilerini çürütmekte de önemli bir rol oynayacak. Proje, uçuş koşullarını değiştirerek yoğunlaşma izlerinin oluşumunu önlemeyi hedefliyor. Denemeler sırasında yaklaşık 10 bin uçuşun Shanwick hava sahasından geçmesi bekleniyor, ancak bunların yalnızca küçük bir kısmının yoğunlaşma izlerinden kaçınmak amacıyla irtifa değiştirmesi gerekecek.