Türkiye'nin Ticaretinde 25 Yılda Sağlanan Dönüşüm

Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde son 25 yılda ticaret alanında önemli bir dönüşüm gerçekleştirdi. Bu süreçte, mal ve hizmet ihracatında kayda değer artışlar yaşandı ve ticaret ekosistemi dijital hizmetler ile destek programları aracılığıyla güçlendirildi. 2001 yılında 31,3 milyar dolar seviyesinde olan mal ihracatı, 2025 yılı itibarıyla 273,3 milyar dolara çıkarak yaklaşık 8,7 katına yükseldi. Aynı dönemde hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara ulaşarak 8 kat büyüdü. Türkiye'nin dünya hizmet ihracatındaki payı ise yüzde 0,89'dan yüzde 1,28'e yükseldi. Bu gelişmeler, Türkiye'nin 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası vermesiyle cari açığın finansmanına da önemli katkı sağladı. Bugün, mal ve hizmet ihracatının toplamı yaklaşık 400 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu dönüşümde önemli bir rol oynayan TURQUALITY Destek Programı, 2004 yılında devreye alındı ve günümüzde 411 firma ile 443 marka bu programda yer alıyor. Ayrıca, yaklaşık 19 bin KOBİ, UR-GE projelerinden faydalanarak ihracata kazandırıldı. MERSİS üzerinden 2,6 milyondan fazla şirkete dijital hizmet sunulurken, MERSİS'in aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı. Bu sayede Türkiye, KOBİ'lerini ihracata kazandıran, gümrük işlemlerini dijitalleştiren ve ticaret sicilini elektronik ortama taşıyan güçlü bir ticaret ekosistemine ulaştı. İhracat finansmanı alanında da önemli gelişmeler yaşandı. Türk Eximbank'ın sermayesi 200 milyar liraya yükselirken, 2001 yılında 2 olan şube sayısı 25'e ulaştı. Eximbank, 2026 yılı sonuna kadar ihracatçılara 59 milyar dolar reeskont kredisi verecek. Destek kapsamı da genişletilerek, yalnızca mal ihracatçıları değil, hizmet sektörleri ve e-ihracat girişimcileri de bu ekosistem içinde yer alıyor. İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla, 22 Haziran itibarıyla ihracatçılara 291,4 milyar lira tutarında kredi kefaleti sağlandı. Kağıtsız Gümrük Projesi ile sağlanan kolaylıklar da dikkat çekiyor. Tek Pencere Sistemi sayesinde, 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge tek noktadan temin edilebilir hale geldi. E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP) ise e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak devreye alındı. Bu platform, firmalara hedef pazar seçiminden pazaryeri değerlendirmesine kadar birçok konuda rehberlik ediyor. Türkiye'nin dış ticaret kapasitesindeki büyümeye paralel olarak gümrük altyapısı da modernleştirildi; 19 kara yolu gümrük kapısı yenilendi ve stratejik kapılar, gelişmiş güvenlik sistemleri ile donatıldı.