Türkiye'de Kıdem Tazminatı: OECD Verileriyle Karşılaştırma

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), ülkeler arasında işten çıkarma maliyetlerini karşılaştırmak amacıyla İstihdam Koruma Mevzuatı Endeksi yayımlıyor. Bu endekse göre, Türkiye'nin 2025 yılı itibarıyla puanı 2,9 olarak belirlenmiş durumda. Fransa, Portekiz ve İspanya 3,0 puanla listenin başında yer alırken, Türkiye ve İtalya 2,9 puanla ikinci sırada bulunuyor. Yunanistan (2,8), Belçika (2,7), Lüksemburg (2,7) ve Almanya (2,6) ise bu ülkeleri takip ediyor. İşten çıkarma maliyetlerini belirleyen en önemli faktörlerden biri ihbar ve kıdem tazminatları. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Sağlık Bilimleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Nurgün Kul Parlak'ın Sosyal Güvenlik Dergisi'nde yayımlanan makalesine göre, Türkiye'de 20 yıllık bir işçinin işten çıkarılması durumunda işverenin 8 hafta ihbar tazminatı ve 20 ay kıdem tazminatı ödemesi gerekiyor. Bu uygulama, Güney Kore ve İsrail'de de benzer şekilde uygulanıyor. Bu üç ülke, en yüksek kıdem tazminatı ödenen ülkeler arasında yer alıyor. Diğer ülkelerde kıdem tazminatı süreleri ise farklılık gösteriyor. İtalya'da 18 ay, Meksika'da 469 gün, Çin ve Yunanistan'da 12 ay, Şili'de 11 ay, Almanya ve Hindistan'da 10 ay, Endonezya'da ise 9 ay olarak belirlenmiş durumda. Kanada, İngiltere, Danimarka, Finlandiya, İzlanda ve Japonya gibi ülkelerde ise kıdem tazminatı uygulaması bulunmuyor. Ayrıca, bazı ülkelerde mavi yakalı ve beyaz yakalı işçiler arasında tazminat farkları mevcut. Örneğin, Danimarka'da 20 yıllık mavi yakalı işçiye kıdem tazminatı verilmezken, beyaz yakalı işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat ödeniyor. Yunanistan'da da benzer bir uygulama söz konusu. Türkiye'de ihbar tazminatı, işçinin çalışma süresine göre belirleniyor. Altı aydan az çalışan işçiye 2 hafta, 6 aydan 1,5 yıla kadar çalışan işçiye 4 hafta, 1,5 yıldan 3 yıla kadar çalışan işçiye 6 hafta, üç yıldan fazla çalışan işçiye ise 8 haftalık ihbar süresi tanınıyor. İşveren, işten çıkaracağını önceden haber vermezse bu sürelere karşılık gelen ücreti ödemek zorunda kalıyor. Türkiye'de 20 yıllık bir işçiyi işten çıkaran işveren, 8 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödüyor. OECD'nin kıdem tazminatını sadece ay üzerinden hesaplaması, Türkiye açısından bazı yanlış anlamalara yol açabiliyor. Türkiye'de kıdem tazminatı kanunen 30 günlük ücret karşılığı olarak belirtilse de en yüksek devlet memuruna ödenen emekli ikramiyesini aşamıyor. Bu miktar, temmuz ayında yapılan artışla birlikte 72.730 TL olarak uygulanıyor. Dolayısıyla, 20 yıllık çalışana 20 aylık kıdem tazminatı, brüt ücreti 72.730 TL'ye kadar olan çalışanlar için geçerli. Ancak, brüt ücreti bu tutarı aşanlar için durum farklı. Sendikalı işçilerin tamamı ve beyaz yakalı çalışanların büyük bir kısmı, brüt ücretlerinin çok altında tutar üzerinden kıdem tazminatı almak zorunda kalıyor.