Tarımda Kriz: Buğday ve Gübre Fiyatları Artıyor

Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar, Avrupa’nın tahıl ambarı olarak bilinen bölgeden yapılan sevkiyatları durdururken buğday fiyatlarını hızla yükseltiyor. Bu iki ülke, dünya tahıl ihracatının yaklaşık dörtte birini karşılayarak, gümrük verilerine göre Haziran ayına kadar yaklaşık 100 milyon metrik ton tahıl ihraç etmişti. Ancak Karadeniz’deki askeri saldırılar, nakliye şirketlerinin sigorta bulmasını zorlaştırarak limanların boş kalmasına yol açtı. Alternatif kara yollarında ise Tuna Nehri’ndeki düşük su seviyeleri ve Doğu Avrupa’daki demiryolu bakımları nedeniyle sevkiyatlar aksamaya devam ediyor. Kriz, yalnızca Karadeniz ile sınırlı kalmıyor; Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlikler ve Almanya’nın Ren Nehri gibi kritik su yollarındaki kuraklık, küresel tarım lojistiğini olumsuz etkiliyor. Bu durum, başta gübre olmak üzere temel tarımsal girdi fiyatlarını rekor seviyelere çıkararak çiftçilerin üzerindeki yükü artırıyor. Analistler, dizel, işçilik ve gübre maliyetlerindeki artışın çiftçilerin kâr edememesine yol açarak üretimden çekilmelerini tetikleyeceği konusunda uyarıyor. CoBank Baş Ekonomisti Jacqui Fatka, Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle yüksek gübre fiyatlarının kalıcı bir sorun haline geldiğini belirtiyor. ABD’li çiftçiler, yetersiz gübre kullanımının verim kaybına yol açacağını bilseler de artan maliyetler nedeniyle zor bir durumla karşı karşıya kalıyor. Ticaret ve tarım analisti Noel Fryer, Avrupa ve Rusya genelinde çiftçilerin finansman bulamaması ve kârlılık endişeleri nedeniyle bu kış ekim alanlarını daraltma riski bulunduğunu ifade ediyor. Ayrıca, Avrupa’da aşırı sıcakların otlakları kurutması ve hayvan yemi yetersizliği, hayvancılık sektöründe ciddi sorunlara yol açabilir. Karadeniz’deki savaşın devam etmesi, gübre krizinin derinleşmesine ve gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasına neden olabilir. Güney Yarımküre’de beklenen büyük El Nino olayının tarım piyasalarındaki belirsizliği artırması, uzmanlar tarafından küresel gıda piyasaları için bir felaket fırtınası olarak nitelendiriliyor.