Tarım Piyasalarında Kriz: Buğday ve Gübre Fiyatları Yükseliyor

Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar, tarım piyasalarında ciddi bir krize yol açıyor. İki ülkenin liman altyapılarına yönelik saldırılar, "Avrupa’nın tahıl ambarı" olarak bilinen bölgeden yapılan sevkiyatları durdururken, buğday fiyatları hızla yükseliyor. Dünya tahıl ihracatının yaklaşık dörtte birini karşılayan bu ülkeler, Haziran ayına kadar geçen bir yıllık süreçte yaklaşık 100 milyon metrik ton tahıl ihraç etti. Ancak Karadeniz'deki ihracat tesislerine yönelik askeri saldırılar, nakliye şirketlerinin sigorta bulmasını zorlaştırarak limanların boş kalmasına neden oldu. Alternatif kara yollarında ise Tuna Nehri'ndeki düşük su seviyeleri ve Doğu Avrupa'daki demiryolu bakımları, sevkiyatları aksatmaya devam ediyor. Kriz sadece Karadeniz ile sınırlı kalmıyor; Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlikler ve Almanya'nın Ren Nehri gibi kritik su yollarındaki kuraklık, küresel tarım lojistiğini ciddi şekilde etkiliyor. Lojistik kanalların sürekli tıkanması, başta gübre olmak üzere temel tarımsal girdi fiyatlarını rekor seviyelere çıkararak çiftçilerin üzerindeki yükü artırıyor. Analistler, dizel, işçilik ve gübre maliyetleri altındaki çiftçilerin kâr edemeyerek üretimden çekilmesinin küresel gıda güvenliğini tehdit edeceği konusunda uyarıyor. CoBank Baş Ekonomisti Jacqui Fatka, Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle yüksek gübre fiyatlarının kalıcı bir "yapısal" soruna dönüştüğünü belirtiyor. ABD'li çiftçiler, yetersiz gübre kullanımının verim kaybına yol açacağını bilseler de artan maliyetler nedeniyle zor bir durumla karşı karşıya. Ticaret ve tarım analisti Noel Fryer, Avrupa ve Rusya'daki çiftçilerin finansman bulamaması ve kârlılık endişeleri nedeniyle bu kış ekim alanlarını daraltmasından endişe duyuyor. Ayrıca, aşırı sıcak yaz nedeniyle otlakların kuruması ve hayvan yemi yetersizliği, hayvancılık sektöründe toplu sürü tasfiyelerine yol açabilir. Karadeniz'deki savaşın devam etmesi, gübre krizinin derinleşmesine ve gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasının tetiklenmesine neden olabilir. Tüm bu olumsuzlukların yanı sıra, Güney Yarımküre'de beklenen büyük bir El Nino olayı, tarım piyasalarındaki belirsizliği artırıyor. Uzmanlar, birbiriyle kesişen bu krizleri küresel gıda piyasaları için bir "felaket fırtınası" olarak nitelendiriyor.