Rusya'nın Savaş Ekonomisi Halkı Zorluyor

Rusya, askeri harcamaların arttığı bir ekonomik düzende, hanehalkı ve sivil sektörün ağırlaşan bir krizin yükünü taşıdığı bir tabloyla karşı karşıya. Ukrayna savaşı dördüncü yılına girerken, Kremlin’in devasa savunma bütçeleri, yüksek faiz oranları ve devlet destekli kredilerle durumu idare etmeye çalışması, derinleşen ekonomik sorunları gizlemekte yetersiz kalıyor. Eurasia Group Avrupa Direktörü Alex Kolyandr, mevcut durumu, “Şanslıysanız ve bir tank fabrikasında çalışıyorsanız işler yolunda demektir. Aksi bir senaryoda ise büyük ihtimalle ciddi sorunlarla karşı karşıyasınız” sözleriyle özetliyor. Ukrayna’nın son dönemde Rus petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları, savaş ekonomisinin hassas dengesini yeniden gündeme getiriyor. Yılın ikinci çeyreğinde açıklanan %1,3 büyüme verisi, analistler tarafından yanıltıcı olarak değerlendiriliyor. Kolyandr, bütçeyi geçici muhasebe hamleleriyle dengelemenin mümkün olduğunu belirtse de, yükselen enflasyon ve yüksek faiz oranları, sivil ekonomideki yavaşlama ile birleşerek durumu daha da zorlaştırıyor. Atlantik Konseyi Jeoekonomi Merkezi Direktörü Charles Lichfield, Rus ekonomisinin gerçek durumunu anlamak için büyüme rakamlarından ziyade bütçe açığı ve enflasyona odaklanılması gerektiğini vurguluyor. Batı yaptırımları ve rafinerilere yönelik saldırılar, ülkenin enerji gelirlerinde ciddi düşüşe yol açarken, 2024 bütçe açığının iki katına çıkma yolunda ilerlediği belirtiliyor. Geçtiğimiz yıl %4 seviyesine çekilen enflasyonun, iç ve dış baskılar nedeniyle bu seviyede kalmasının zor olduğu ifade ediliyor. Ekonomik sıkıntılar, halkın günlük tüketim tercihlerine de yansıyor. Ülkenin en büyük perakende zincirlerinden X5 Grubu’nun verilerine göre, tüketiciler ucuz gıda ürünlerine yönelirken, çikolata gibi pahalı şekerlemelerin yerini kurabiye tüketiminde iki buçuk kat artış alıyor. Moskova’nın bütçe açığını kapatmak için hâlâ bazı mali araçları bulunuyor. Petrol ve doğalgaz şirketlerine yönelik ek vergiler, yaklaşık 300 milyar dolarlık merkez bankası rezervi ve uluslararası borçlanma arayışları bu seçenekler arasında. Ancak uzmanlar, rezervlerin harcanmasının Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadelesine olan güveni sarsabileceğini değerlendiriyor. Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nden Elina Ribakova, mevcut şartların Kremlin’i geri adım atmaya zorlamayacağını savunuyor. Petrol fiyatları 35-40 dolar bandına gerilemediği sürece Rusya’nın çatışmaları sürdürme mali kaynağı bulabileceğini belirten Ribakova, Putin’in siyasi geleceğini bu savaşa bağladığını vurguluyor. Kolyandr ise kötüleşen ekonomik verilerin Putin’i kaynaklar tükenmeden savaşı tırmandırmaya itebileceği konusunda uyarıyor.