Motorin Fiyatları Benzinden Neden Daha Hızlı Yükseliyor?

Motorin fiyatları, küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve döviz kuru hareketlilikleri nedeniyle benzinden daha hızlı yükseliyor. Bu durum, 13 Haziran 2025'te başlayan İran Savaşı'nın etkileri ve dizel yakıtın geniş kullanım alanlarıyla ilişkilendiriliyor. ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapaması, enerji piyasalarını küresel ölçekte etkilemeye devam ediyor. Savaşın başlamasıyla birlikte petrol fiyatları yükselirken, Türkiye'de akaryakıt fiyatları da rekor seviyelere ulaştı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve güncel pompa fiyatlarına göre, Türkiye genelinde bir litre benzinin fiyatı 71 ile 74 TL arasında değişirken, motorin fiyatı 79 TL ile 83 TL arasında seyrediyor. Dün, enflasyonla mücadele kapsamında motorinden alınan özel tüketim vergisinde (ÖTV) kademeli bir artışa gidildi. Motorin, eşel mobil sistemi dışına çıkarıldı ve ağustos ayının kalan kısmı için ÖTV sıfır olarak uygulanacak. Eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira ve aralıkta 12 lira olarak belirlenen ÖTV tutarı, 1 Ocak 2027'de 13,9006 lira olarak uygulanacak. Savaş öncesinde Türkiye'de benzin, motorinden daha pahalıydı. Ancak çatışmaların başlamasıyla motorin fiyatları daha hızlı yükselmeye başladı ve fiyat makası motorin lehine tersine döndü. Rabobank Küresel Enerji Stratejisti Joe DeLaura, Nisan ayında yaptığı açıklamada, dizel fiyatlarının iki katından fazla artarken benzinin ham petrol fiyatlarıyla paralel hareket ettiğini belirtti. DeLaura, dizel ve jet yakıtında arz açığı olduğunu, ancak benzin arzının daha yeterli olduğunu ifade etti. Dizel yakıtın yalnızca otomobillerde değil, toplu taşıma araçları, ağır yük kamyonları, tarım ve iş makineleri, tekneler ve jeneratörler gibi geniş bir alanda kullanılması, talebinin benzine kıyasla daha az esnek olmasına yol açıyor. Bu nedenle arzın daraldığı dönemlerde dizel fiyatlarındaki artış, benzine göre daha sert olabiliyor. TD Cowen enerji analisti Jason Gabelman, sıkışık bir piyasada arz kaybının telafi edilemeyeceğini vurguladı. Gabelman, normal şartlarda kaybın bir kısmını karşılayabilecek rafineri kapasitesine sahip olan Çin'in, iç piyasada yakıt sıkıntısı yaşanmaması için akaryakıt ihracatını kısıtlama kararı aldığını belirtti. Sonuç olarak, motorin fiyatlarındaki hızlı artış, İran Savaşı'nın etkileri ve küresel enerji piyasalarındaki arz-talep dengesizliği ile doğrudan bağlantılı. Tüketim mallarından gıda ürünlerine kadar birçok ekonomik faaliyet dizel yakıtla bağlantılı olduğundan, bu durum tüm ekonomiyi etkileyebilir.