Dünyanın en kapalı ülkelerinden biri olan Kuzey Kore'de, küresel internet erişimi olmamasına rağmen akıllı telefon kullanımı hızla artıyor. Bu durum, vatandaşlara günlük yaşamda çeşitli kolaylıklar sunarken, Kim Jong Un rejimi için de yeni bir kontrol ve gözetim mekanizması oluşturuyor. Kuzey Kore teknoloji uzmanı Martyn Williams ve araştırmacıların incelediği son cihazlar ve veriler, ülkede dış dünyaya kapalı ama kendi içinde oldukça gelişmiş bir dijital ekosistemin varlığını ortaya koyuyor. Yaklaşık 26 milyon nüfusa sahip ülkede, 6 milyondan fazla mobil abonelik bulunuyor. Gelişmiş akıllı telefonlar genellikle başkent Pyongyang'daki elit kesim tarafından kullanılıyor. Yaklaşık 750 dolar civarında satılan bu cihazlar, ortalama bir vatandaşın resmi gelirinin çok üzerinde bir lüks olarak görülüyor. Cihazlar genellikle Çin'de üretilip Kuzey Kore'ye özel yazılımlar yüklenerek en az 24 farklı yerel marka altında sunuluyor. Ülkenin büyük bir bölümünde sunulan 4G hizmeti sayesinde yüzlerce devlet onaylı uygulama aktif olarak kullanılabiliyor. Kuzey Kore, uzun yıllardır nakit para odaklı bir ekonomi yürütürken, e-cüzdan uygulamaları bu tabloyu değiştirmeye başlamış durumda. E-ödemeler ve QR kodlu ödemeler, devletin fiyatları, vergilendirmeyi ve kara borsayı izlemesini kolaylaştırıyor. Kullanıcılar yerel para birimi wonun yanı sıra ABD doları ve Çin yuanı bakiyelerini de dijital olarak yönetebiliyor. Taksi çağırma, toplu taşıma, yemek siparişi, sinema bileti alma ve devlet onaylı tahıl kuponlarını kullanma gibi pek çok işlem akıllı telefonlar üzerinden yapılabiliyor. Rejim, yabancı ve özellikle Güney Kore yapımı dizi/filmlere ağır yaptırımlar uygularken, halka devlet onaylı alternatifler sunuyor. Kuzey Koreliler, Manbang adı verilen video akış uygulamasıyla devlet medyasını, belgeselleri ve devrimci yayınları izleyebiliyor. Eski Sovyetler Birliği, Çin ve Doğu Bloku ülkelerinin yapımlarının yanı sıra, İngilizce öğrenimi bahanesiyle Frozen, Moana, Aladdin ve Ratatouille gibi bazı Amerikan Disney animasyonlarına da izin veriliyor. Ülkede geliştirilen uygulamalar, günlük yaşamın pek çok alanına dokunuyor. Regl takibi, vücut egzersizleri ve makyaj ipuçları sunan "Bir Kadının Yaşı" gibi uygulamalar, eski lider Kim Jong Il’in "Kadın sağlığı yönetimine dikkat etmeliyiz" mesajıyla açılıyor. Kullanıcıların ilaç arayıp sipariş edebildiği uygulamalar, tıp dili sözlükleriyle destekleniyor. İlaçların dijital sistem üzerinden takibi, kamu alımlarındaki yolsuzluk ve hırsızlığın önüne geçmeyi hedefliyor. Kuzey Kore'deki akıllı telefonlar küresel internete tamamen kapalı. Tüm içerikler dijital imza sistemleriyle doğrulanıyor ve onaylanmamış dosyaların çalıştırılması engelleniyor. Dış dünyadan haber almak isteyenlerin sınır bölgelerinde Çin baz istasyonlarına bağlanmayı denemesi ise hayati bir risk taşıyor. Uzmanlara göre, Kim Jong Un rejimi halkı kendi kontrolündeki kapalı ağlar üzerinden dijitalleştirerek hem elit kesimi rejime sadık tutuyor hem de toplumsal hareketliliği ve harcamaları anlık olarak takip edebilme imkanı elde ediyor.
Bakan Bayraktar TR-2 Araştırma Reaktörü'nün Yeniden Lisanslandığını Açıkladı
21:05 - SİYASET