İngiltere'den Uçak İzlerine Yapay Zeka ile Çözüm Denemesi

İngiltere, uçakların arkasında bıraktığı yoğunlaşma izlerinin iklim değişikliği üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla yapay zeka destekli bir deneme başlatıyor. 5 milyon sterlin bütçeye sahip olan bu proje, 30 ay sürecek ve Kuzey Atlantik'in doğu bölgesindeki Shanwick Okyanus hava sahasına odaklanacak. Uçak izlerinin, küresel ısınmanın yaklaşık yüzde 5'inden sorumlu olduğu belirtiliyor. Proje, Google, İngiliz hükümeti, Meteoroloji Ofisi, hava trafik kontrol sağlayıcısı National Air Traffic Services (NATS), Cambridge Üniversitesi ve Imperial College London'dan araştırmacıların iş birliğiyle gerçekleştirilecek. Uçakların yüksek irtifada oluşturduğu yoğunlaşma izleri, motorlardan çıkan sıcak egzoz gazlarının soğuk havayla karşılaşması sonucu buz kristallerinin meydana gelmesiyle oluşuyor. Bu izlerin çoğu kısa sürede kaybolsa da, soğuk ve nemli atmosfer koşullarında kalıcı hale gelenler, ısıyı atmosferde tutan bulutların oluşumuna katkıda bulunabiliyor. Google'ın projedeki teknik lideri Dr. Paul Hodgson, uçak izlerinin havacılığın neden olduğu iklim ısınmasının yaklaşık üçte birinden sorumlu olduğunu ifade etti. Ancak kesin rakam konusunda belirsizlik olduğunu ve etkinin büyük bir sorun teşkil ettiğini vurguladı. Denemenin temel amacı, uçak izlerinin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu bölgelerin önceden belirlenmesi. Google, geçmişte uçakların nerelerde yoğunlaşma izi oluşturduğunu tespit etmek için uydu görüntülerini uçuş verileriyle birleştirecek. Bu veriler, hava durumu modelleriyle birlikte değerlendirilerek yeni uçak izlerinin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu bölgeler tahmin edilecek. Elde edilen bilgiler NATS'a aktarılacak ve hava trafik kontrolörleri uygun durumlarda pilotları bu bölgelerden uzaklaştırabilecek. Ancak amaç, uçakların rotalarını büyük ölçüde değiştirmek değil. Denemede, uçakların irtifalarının yaklaşık 2 bin fit değiştirilmesi planlanıyor. Bu değişikliklerin, türbülans ve kötü hava koşullarından kaçınmak amacıyla havacılıkta zaten rutin olarak yapılan irtifa değişikliklerine benzer olması bekleniyor. NATS Sürdürülebilirlik Direktörü Ian Jopson, mevcut prosedürler kullanıldığı için uçuşların büyük ölçüde normal şekilde devam edeceğini belirtti. Testler, hava trafiğinin daha düşük olduğu 2026-27 ve 2027-28 kış dönemlerinde, belirli akşam ve gece saatlerinde gerçekleştirilecek. Deneme süresince yaklaşık 10 bin uçuşun hava sahasından geçmesi bekleniyor. İngiltere Ulaştırma Bakanlığı projeye 2,65 milyon sterlin katkı sağlarken, Google ise yapay zeka araştırmaları ve mühendislik için 1,4 milyon sterlinlik destek veriyor. Proje, artan uçuş talebinin çevresel etkilerini azaltmak için teknolojik çözümlerin ne ölçüde kullanılabileceği konusundaki tartışmaların da bir parçası olarak yürütülüyor.