ABD-İran Krizi: Hürmüz Boğazı'nda Gerilim Tırmanıyor

ABD Merkez Komutanlığı'nın İran kıyı şeridindeki füze mevzilerine düzenlediği geniş çaplı hava operasyonu, ABD-İran ilişkilerini ciddi biçimde gerdi. İran Devrim Muhafızları'nın ABD askeri tesislerine yönelik misillemesi ve Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine kapatılması, küresel sistemde büyük bir şok dalgası yarattı. Bu gelişmeler, dünya gündeminin ilk sırasına yerleşti. İki ülke arasında haziran ayında imzalanan geçici mutabakat ve kırılgan ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer güvenliğinin bozulmasıyla sona erdi. İran, ABD'nin çıkarlarına ve müttefiklerine ait ticari yük gemilerini, onaylanmamış rotalar kullandıkları gerekçesiyle hedef aldı. Bu durum, ABD'yi uluslararası deniz ticaret hukuku normlarını koruma misyonunu öne sürerek askeri harekat seçeneğini devreye sokmaya yöneltti. ABD Merkez Komutanlığı, son bir hafta içinde düzenlediği sınırlı operasyonların ardından, en kapsamlı saldırıyı hafta sonu gece yarısı gerçekleştirdi. Kara konuşlu üslerden havalanan savaş uçakları, stratejik insansız hava araçları ve bölgedeki donanma gemilerinden fırlatılan yüzlerce güdümlü mühimmat eş zamanlı olarak ateşlendi. İran'a ait 140 askeri nokta, birkaç saat içinde ağır bombardımanla sarsıldı. Operasyonun, İran'ın kıyı savunma ve deniz kontrol kabiliyetini felç etmeyi amaçladığı belirtiliyor. Hürmüz Boğazı'nın kilit savunma hattı olan Keşm Adası, Bender Abbas askeri liman bölgesi ve Buşehr eyaletindeki füze fırlatma rampaları vuruldu. Ayrıca Devrim Muhafızları'na ait lojistik mühimmat depoları, radar komuta merkezleri ve deniz izleme istasyonları da hedef alındı. Ağır kayıplara rağmen İran Devrim Muhafızları, savunma pozisyonundan çok cepheli bir karşı taarruz stratejisine geçti. İran, asimetrik savaş doktrinini devreye sokarak çatışmayı kendi topraklarından çıkarıp bölgedeki yabancı askeri varlıkların üzerine yıktı. İran'dan fırlatılan füzeler ve kamikaze İHA'lar; Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'nü, Ürdün'deki askeri noktaları ve Kuveyt ile Bahreyn'deki ABD lojistik merkezlerini vurdu. Bu ülkelerin hava savunma sistemleri alarm durumuna geçti. Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman semalarında da yoğun önleme faaliyetleri yürütüldü. Karşılıklı hava saldırılarının ardından Fars Körfezi Boğaz Yetkilileri, ABD'nin bölgedeki hareketleri nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir emre kadar deniz trafiğine kapatıldığını duyurdu. Buna karşılık ABD, boğazın açık olduğunu ve trafiğin aktığını savunarak bu ilanı reddetti. Hürmüz Boğazı, dünya genelinde deniz yoluyla taşınan ham petrolün ve sıvılaştırılmış doğalgazın yaklaşık %20'sinin geçtiği tek koridor olarak biliniyor. Bu hattın kapatılması, küresel enerji tedarik zincirinde ani bir kopma anlamına geliyor. Tankerlerin rotalarını Afrika kıtasının güneyine, Ümit Burnu'na çevirmesi, teslimat sürelerini uzatırken lojistik maliyetlerini artırıyor. Bu durum, dünya genelinde yeni bir küresel enflasyon dalgasını tetikleme riski taşıyor. Orta Doğu'da sivil hayat ve lojistik neredeyse durma noktasına geldi.